Kâşgarlı Mahmud
1005 — 1102
Dilbilimci
Kâşgarlı Mahmud (1005-1102), Divânü Lûgâti't-Türk'ün (1072-1074) yazarı; Türkçenin ilk sözlüğünü ve dilbilim incelemesini yazan büyük âlimdir. Eser, Türk dünyasının ilk ansiklopedik dil hazinesidir.
Divânü Lûgâti't-Türk
1072-1074 arasında Bağdat'ta yazılan eser; 7.500'den fazla Türkçe kelimeyi Arapça açıklamalarıyla ve Türk boylarının haritasıyla sunar. Türkçenin zenginliğini kanıtlama amacı taşır; ilk dünya haritası örneği olan daire haritayı içerir.
Mirası
Eser, Türk dili ve kültür tarihinin en kutsal belgesi kabul edilir; 1910'larda Ali Emiri Efendi tarafından bulunup yayımlandı. Kâşgar'daki türbesi Türk dünyasının ziyaret merkezlerindendir.
Harita ve Boylar
Divan'ın giriş bölümündeki daire biçimli harita, Türk boylarının yayılımını gösteren ilk kartografik belgelerden biridir. Oğuz, Kıpçak, Çiğil, ve daha 20'ye yakın boy; adları, ağız farkları ve deyimleriyle kaydedilmiştir.
Eserin Akıbeti
Divan'ın bilinen nüshası (1266 kopyası) 1910'larda Ali Emiri Efendi tarafından Fatih'te bir sahaflar çarşısında bulundu; bugün Millî Kütüphane'dedir. Eserin faksimile ve çevirileri Türk dünyasının ortak kültür hazinesidir.
Sık Sorulan Sorular
Divânü Lûgâti't-Türk'ü kim yazdı?
Divânü Lûgâti't-Türk'ü Kâşgarlı Mahmud 1072-1074 arasında yazdı.
İlk Türkçe sözlük hangisidir?
Divânü Lûgâti't-Türk, 7.500 kelimelik ilk Türkçe sözlük ve dilbilim hazinesidir.
Divanü Lûgâti't-Türk nasıl bulundu?
1910'larda Ali Emiri Efendi tarafından bulunup yayımlandı; önceki yüzyıllarda bilinmiyordu.