Bilge Kağan
683 — 25 Kasım 734
Göktürk Kağanı
Bilge Kağan (716-734), II. Göktürk Kağanlığı'nın en güçlü döneminde devleti yöneten; kardeşi Kül Tigin ve veziri Tonyukuk'la birlikte Orhun Yazıtları'nı diktiren, Türklere yazılı tarihin kapısını açan kağandır.
Göktürk Devleti'nin Zirvesi
Bilge Kağan döneminde Göktürkler; Çin, Tibet ve Karluk baskılarına rağmen Orta Asya'nın en güçlü devleti oldu. Tonyukuk'un stratejileriyle Çin'in böl-yönet politikalarına karşı birlik korundu; Karakurum çevresi ekonomik olarak gelişti.
Orhun Yazıtları
732'de Kül Tigin, 734'te kendi için dikilen Orhun (Göktürk) Yazıtları, Türk dilinin en eski yazılı belgeleridir. Bilge Kağan'ın ağzından devlet yönetim dersleri: 'Türk milleti sarsılmasın diye gece uyumadım, gündüz oturmadım'.
Tonyukuk'un Stratejisi
Bilge Kağan'ın veziri Tonyukuk, Çin'e karşı iki-uzun savaş stratejisiyle imparatorluğu ayakta tuttu; Çin seddi hattında yıpratma taktiği ve Türk boylarını Çin kültüründen koruma siyaseti izlendi. Yazıtlarda bu danışmanlık 'ben öğrettim' vurgusuyla anılır.
Yazıtların Dili
Orhun Yazıtları, Göktürk (runik) alfabesinin en olgun metinleridir; hem siyasi vasiyet hem edebi şaheser kabul edilirler. 'Ötürken' adı verilen anıtların üçü (Kül Tigin, Bilge, Tonyukuk) 1893'te Vilhelm Thomsen tarafından çözüldü.
Sık Sorulan Sorular
Orhun Yazıtları kimin döneminde dikildi?
Orhun Yazıtları, Bilge Kağan döneminde (732 Kül Tigin, 734 Bilge Kağan adına) dikildi.
Bilge Kağan kimdir?
Bilge Kağan, II. Göktürk Kağanlığı'nı en güçlü dönemine taşıyan; Orhun Yazıtları'nı diktiren kağandır (716-734).
Orhun Yazıtları ne zaman çözüldü?
1893'te Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen tarafından çözüldü.
İlgili Konular
Tonyukuk
Göktürk Veziri ve Komutanı
Orhun Yazıtları
732 · Orhun (Göktürk) Yazıtları; 732'de Kül Tigin ve 734'te Bilge Kağan adına dikilen, Tonyukuk Yazıtıyla (720'ler) birlikte Türk dilinin en eski yazılı belgeleridir. Devlet yönetimi, millet bilinci ve tarih şuuru bu taşlarda ilk kez yazılıya geçmiştir.
Göktürk Kağanlığı
Kuruluş: 552