Uluğ Bey
22 Mart 1394 — 27 Ekim 1449
Timurlu Sultanı · Astronom · Matematikçi
Uluğ Bey (1394-1449), Semerkant Rasathanesi'ni kurarak astronomi tarihinin en doğru yıldız kataloğunu (Zic-i Sultani / Zîc-i Uluğ Bey) üreten Timurlu sultanıdır. Hükümdardan çok bilim insanı olarak anılır; Rasathanesi çağının en gelişmişi idi.
Semerkant Rasathanesi
1420'lerde Semerkant'ta kurduğu rasathane; dev meridyen çemberiyle dönemin en ileri gözlem merkeziydi. Burada 1018 yıldızın konumunu içeren katalog hazırlandı; yaklaşık 200 yıl Avrupa'da başvuru eseri olarak kullanıldı.
Zic-i Sultani
Yıldız kataloğu ve astronomik tabloları içeren Zic-i Sultani, yıl uzunluğunu 365 gün 6 saat 10 dakika 8 saniye olarak hesapladı — modern değere son derece yakın. Eser, Oxford'da basıldı (1665) ve Kepler'e kadar okundu.
Rasathane ve Ölçüm
Semerkant Rasathanesi'nin (rasad-ı sultani) dev meridyen çemberi (yaklaşık 40 m yarıçap) o çağın en hassat ölçüm aracıydı; yıldız konumları dakika hassasiyetinde belirlendi. Zic-i Sultani, 1437'ye doğru tamamlandı ve Yıldız kataloğu bölümü 1018 yıldızı içerir.
Avrupa'da Yankısı
Zic, Oxford'da 1665'te Latince basıldı (Thomas Hyde); Tycho Brahe'ye kadar Avrupa astronomisinin başvuru kaynağıydı. Rasathane kalıntıları 1908'de V. L. Vyatkin tarafından bulundu; bugün müze alanıdır.
Sık Sorulan Sorular
Uluğ Bey kimdir?
Uluğ Bey, Semerkant Rasathanesi'ni kuran ve Zic-i Sultani'yi üreten Timurlu sultanı ve büyük astronomtur (1394-1449).
Uluğ Bey'in yıldız kataloğu neden önemlidir?
1018 yıldızın konumunu içeren katalog, yüzyıllarca dünyanın en doğru astronomik referansı oldu.
Uluğ Bey'in yıl hesabı ne kadar doğruydu?
Yıl uzunluğunu 365 gün 6 saat 10 dakika 8 saniye hesapladı; modern değerden yalnızca saniyeler farklıdır.