Cengiz Han
1162 — 18 Ağustos 1227
Moğol İmparatoru
Cengiz Han (1162-1227), Moğol kabilelerini birleştirip tarihin en büyük kara imparatorluğunu kuran hükümdardır. Orta Asya'dan Çin'e, İran'dan Rusya'ya uzanan seferleriyle dünya tarihinin gidişatını değiştirdi; kurduğu yasalar (Yasak) ve posta sistemi (Yam) çağına göre ileriydi.
Moğol Birliğinin Kurulması
Temuçin, 1206'da kurultayda Cengiz Han ilan edildi; Moğol boyları tek bayrak altında toplandı. Onluk ordu düzenini yürürlüğe koydu, sadakat ve liyakat esaslı yönetim kurdu.
Dünya İmparatorluğu
Çin'in Jin hanedanı (1215 Peking), Kara-Hitaylar (1218), Harezmşahlar (1220) ve Kıpçaklar üzerine seferlerle imparatorluk Pasifik'ten Hazar'a uzandı. Cengiz, seferleri sırasında 1227'de öldü; torunları imparatorluğu daha da büyüttü.
Mirası
Yam posta sistemi, din hoşgörüsü ve ticaret güvenliği Cengiz idaresinin kurumlarıdır; İpek Yolu tek siyasi çatı altında canlandı. Torunu Kubilay Çin'in Yuan hanedanını kurdu; bir başka torunu Hülagu'dan İran'daki İlhanlılar doğdu.
Yasak ve Yam
Cengiz Han'ın 'Yasak' (Yasa) adlı töre derlemesi; ordu disiplini, ticaret güvenliği, din hürriyeti ve ceza hukukunu düzenlerdi. 'Yam' posta sistemi, at ve konak değişimiyle günde 200 km haber taşıyabiliyordu; bu altyapı İpek Yolu canlanmasının sırrıydı.
Torunlarının İmparatorlukları
Ölümünden sonra imparatorluk oğulları arasında bölündü: Kubilay Çin'de Yuan hanedanını, Hülagu İran'da İlhanlıları, Batu'nun hattı Altın Ordu'yu kurdu. Bugünkü Avrasya haritasında Cengiz mirasının izleri (ticaret yolları, şehirler) hâlâ okunur.
Sık Sorulan Sorular
Cengiz Han kimdir?
Cengiz Han (1162-1227), Moğolları birleştirip tarihin en büyük kara imparatorluğunu kuran hükümdardır.
Cengiz Han ne zaman öldü?
Cengiz Han 18 Ağustos 1227'de öldü.
Yam posta sistemi neydi?
Moğol imparatorluğunun at-konak değişimli habercilik ağı; günde yüzlerce kilometre hızla bilgi taşıyabilirdi.